Αγροτική Παραγωγή και Επιδοτήσεις: Ώρα για Στοχευμένες Πολιτικές

Πρόταση μου το 2005, τότε Αντιπρόεδρος της ΕΝΑ (Ένωση Νέων Αγροτών) Ηλείας 

Η ελληνική γεωργία παραμένει ένας από τους θεμελιώδεις πυλώνες της εθνικής οικονομίας και της κοινωνικής συνοχής της υπαίθρου. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα των πολιτικών στήριξης και η δίκαιη κατανομή των επιδοτήσεων εξακολουθούν να αποτελούν ζητούμενα. Είναι καιρός να επαναξιολογήσουμε τις προτεραιότητές μας, με στόχο τη βιωσιμότητα και τον εκσυγχρονισμό του πρωτογενούς τομέα.

Οι "αγρότες του σαββατοκύριακου" και η ανάγκη για δίκαιη στόχευση

Οι επιδοτήσεις έχουν σχεδιαστεί για να στηρίζουν το αγροτικό εισόδημα και να εξασφαλίζουν τη συνέχιση της παραγωγικής δραστηριότητας στην ύπαιθρο. Παρ’ όλα αυτά, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται το φαινόμενο των λεγόμενων «αγροτών του σαββατοκύριακου» — πολιτών που δηλώνουν αγροτική δραστηριότητα περισσότερο για συμπλήρωμα εισοδήματος παρά ως επαγγελματική επιλογή.

Το αποτέλεσμα είναι προφανές: πόροι που προέρχονται από εθνικά και ευρωπαϊκά κονδύλια κατευθύνονται σε δραστηριότητες περιορισμένης συμβολής στην πραγματική παραγωγή, την ώρα που οι κατά κύριο επάγγελμα αγρότες παλεύουν με αυξημένα κόστη, αβεβαιότητα και μειωμένη πρόσβαση στη χρηματοδότηση.

Οι επιδοτήσεις πρέπει να στοχεύουν πρωτίστως σε αυτούς που ζουν αποκλειστικά από τη γη. Είναι οι άνθρωποι που επενδύουν, που καινοτομούν, που κρατούν ζωντανά τα χωριά και το ελληνικό τοπίο. Η ενίσχυσή τους δεν είναι προνόμιο· είναι επένδυση στο μέλλον του τόπου.

Φυσικά, χρειάζεται ευελιξία. Η πολιτική δεν πρέπει να αποκλείει μικροκαλλιεργητές ή οικογενειακές μονάδες που συμβάλλουν ουσιαστικά στην τοπική οικονομία. Όμως η κατεύθυνση πρέπει να είναι σαφής: στήριξη των επαγγελματιών της γης, όχι της περιστασιακής ενασχόλησης.

Η ανάγκη για μια "Τράπεζα Γης" στον αγροτικό τομέα

Η δεύτερη πρόταση αφορά έναν θεσμό που θα μπορούσε να αλλάξει το τοπίο της ελληνικής γεωργίας: τη δημιουργία Τράπεζας Γης.

Η γεωργική γη αποτελεί περιορισμένο και ανεκτίμητο πόρο. Στην Ελλάδα, ωστόσο, παραμένει κατακερματισμένη, αναξιοποίητη και πολλές φορές εγκαταλελειμμένη. Η απουσία μηχανισμών ορθολογικής διαχείρισης εμποδίζει την ανάπτυξη και αποθαρρύνει τη νέα γενιά αγροτών.

Μια Τράπεζα Γης μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο καταγραφής, διαχείρισης και αξιοποίησης των αγροτικών εκτάσεων. Μέσω ενός ενιαίου ψηφιακού μητρώου (με στοιχεία από το Κτηματολόγιο, τους Οργανισμούς Εγγείων Βελτιώσεων και τους συνεταιρισμούς), θα καταγραφούν διαθέσιμες εκτάσεις, εγκαταλελειμμένα αγροτεμάχια ή γη που μπορεί να ενοικιαστεί ή να παραχωρηθεί σε νέους αγρότες.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει τον δρόμο. Στην Ιταλία, η Banco della Terra προσφέρει μακροχρόνια μίσθωση γης σε νέους αγρότες. Στη Γαλλία, οι οργανισμοί SAFER ρυθμίζουν με διαφάνεια την αγορά αγροτικής γης. Στην Ισπανία, περιφερειακές πρωτοβουλίες αξιοποιούν εγκαταλελειμμένες εκτάσεις με τρόπο βιώσιμο και κοινωνικά ωφέλιμο.

Μια αντίστοιχη ελληνική πρωτοβουλία θα μπορούσε να προσφέρει:

• Στήριξη σε νέους και μικρομεσαίους παραγωγούς,
• Μείωση του κατακερματισμού,
• Προστασία της αγροτικής γης από μη συμβατές χρήσεις,
• Και τελικά, αναζωογόνηση της υπαίθρου.

Δύο προτάσεις, ένας κοινός στόχος

Οι δύο προτάσεις, η στοχευμένη κατανομή επιδοτήσεων και η δημιουργία Τράπεζας Γης δεν είναι αποσπασματικές. Αποτελούν συμπληρωματικές όψεις της ίδιας ανάγκης: να γίνει η ελληνική γεωργία δίκαιη, σύγχρονη και βιώσιμη.

Η στήριξη των πραγματικών αγροτών και η ορθολογική διαχείριση της γης δεν είναι μόνο οικονομική πολιτική· είναι πολιτική εθνικής αναγέννησης της υπαίθρου.
Γιατί χωρίς ανθρώπους που ζουν από τη γη και γη που αξιοποιείται σωστά, δεν υπάρχει μέλλον για τον πρωτογενή τομέα — ούτε για τη χώρα.

 

Σχολιάστε παρακάτω τις σκέψεις σας — συμφωνείτε με την ανάγκη για πιο στοχευμένες επιδοτήσεις και για μια Τράπεζα Γης;

Αν σας άρεσε το άρθρο, κοινοποιήστε το για να ανοίξει ευρύτερα ο διάλογος για το μέλλον της ελληνικής γεωργίας.